ไมโครโฟนสำหรับงานเวทีกลางแจ้ง เลือกแบบไหนดี?

เลือกหัวข้อที่สนใจ

• ทำความรู้จัก 2 ประเภทหลักของไมโครโฟน
• ทิศทางการรับเสียง (Polar Pattern)
• มีสาย (Wired) หรือ ไร้สาย (Wireless) แบบไหนดีกว่ากัน?
• อุปกรณ์เสริม
• สรุป

ทำความรู้จัก 2 ประเภทหลักของไมโครโฟน

ก่อนจะไปดูเทคนิคการเลือกหน้างาน สิ่งแรกที่ต้องทำความเข้าใจคือประเภทของตัวรับเสียง เพราะไมโครโฟนที่นิยมใช้กันทั่วไปจะแบ่งออกเป็น 2 ชนิดหลักๆ ซึ่งมีจุดเด่นและหลักการทำงานที่ต่างกันอย่างชัดเจน นั่นคือ ไมค์ไดนามิก (Dynamic) ที่เน้นความถึกทน และ ไมค์คอนเดนเซอร์ (Condenser) ที่โดดเด่นเรื่องความไวและเก็บรายละเอียดเสียงได้ดีเยี่ยม มาเจาะลึกกันว่าทั้ง 2 ชนิดนี้มีข้อดีข้อเสียต่างกันอย่างไร และแบบไหนที่เกิดมาเพื่อเป็นตัวจบสำหรับเวทีกลางแจ้งอย่างแท้จริง

ไมค์ไดนามิก

อาศัยหลักการทำงานของการเคลื่อนที่ของขดลวดในสนามแม่เหล็กเพื่อสร้างกระแสไฟฟ้าเมื่อมีคลื่นเสียงมากระทบ พูดง่ายๆ คือเป็นกลไกที่ไม่มีความซับซ้อนมากนัก เรียกว่า ถือว่าเป็นพระเอกสำหรับงานเวทีกลางแจ้งเลยครับ! เพราะตัวไมค์มีความทนทานสูงมาก ทนต่อสภาพอากาศ ความชื้น และแรงกระแทกได้ดีเยี่ยม นอกจากนี้ยังรับความดังของเสียงได้สูง (High SPL) โดยที่ไม่ไวต่อเสียงแวดล้อมรอบข้าง ทำให้ช่วยลดปัญหาเสียงหอน (Feedback) และเสียงรบกวนจากลมหรือผู้ชมได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ไมค์คอนเดนเซอร์

สำหรับไมค์คอนเดนเซอร์ จะทำงานโดยใช้แผ่นรับเสียงบางๆ (Diaphragm) และแผ่นโลหะที่มีประจุไฟฟ้า เมื่อมีเสียงมากระทบ ระยะห่างระหว่างสองแผ่นนี้จะเปลี่ยนไป ทำให้เกิดสัญญาณไฟฟ้า ไมค์ประเภทนี้จึงมีความไวและต้องการไฟเลี้ยง (Phantom Power) ในการทำงาน

ไมค์ชนิดนี้มีความไวต่อเสียงสูงมาก เก็บรายละเอียดและความใสของเสียงได้ดีเยี่ยม แต่สำหรับงาน ไมค์กลางแจ้ง อาจจะควบคุมยากสักนิดครับ เพราะความไวของมันจะดูดเอาเสียงลม เสียงบรรยากาศ หรือแม้แต่เสียงจากลำโพงมอนิเตอร์เข้าไปด้วย ทำให้เกิดเสียงหอนได้ง่าย มักจะนิยมใช้กับเวทีกลางแจ้งในลักษณะที่เป็นงานเฉพาะเจาะจง เช่น การจ่อไมค์เครื่องดนตรีอคูสติก วงคอรัส หรือเวทีที่มีการจัดการระบบเสียงทิศทางลมมาเป็นอย่างดี และต้องใช้อุปกรณ์กันลมช่วยเสมอ

ทิศทางการรับเสียง (Polar Pattern)

รูปแบบการรับเสียง หรือ Polar Pattern อธิบายให้เห็นภาพง่ายๆ ก็คือ “อาณาเขตการฟัง” ของไมโครโฟน มันคือตัวบอกว่าไมค์ตัวนี้ “หูไว” กับทิศทางไหน และ “เมิน” เสียงจากทิศทางไหนบ้าง สำหรับงานเวทีกลางแจ้งที่มีเสียงลม เสียงคน และเสียงเครื่องดนตรีตีกันมั่วไปหมด การเลือก Polar Pattern ถือว่าเป็นเรื่องที่สำคัญมาก โดยรูปแบบที่คนทำเสียงนิยมใช้บนเวทีมากที่สุดจะมีอยู่ 2 แบบ ด้วยกันดังนี้

Cardioid

รูปแบบนี้จะเน้นรับเสียงจาก “ด้านหน้า” เป็นหลัก รับเสียงด้านข้างได้นิดหน่อย และจะปฏิเสธเสียงที่มาจาก “ด้านหลัง” ไมค์แบบเกือบ 100% ข้อดีของ Cardioid คือใช้งานง่าย เป็นมิตรกับศิลปิน ถ้านักร้องขยับหัวซ้ายขวานิดหน่อย หรือไม่ได้ถือไมค์จ่อปากเป๊ะๆ เสียงก็ยังเข้าไมค์ได้เนียนๆ ไม่วูบหาย และวางลำโพงมอนิเตอร์ง่ายเนื่องจากด้านหลังไมค์มันบอดสนิท (ไม่รับเสียง) เราจึงสามารถวางลำโพงมอนิเตอร์ไว้ที่พื้นตรงหน้าศิลปิน (ยิงเสียงอัดเข้าด้านหลังไมค์) ได้เลยโดยไม่ต้องกลัวไมค์หอน

Supercardioid

รูปแบบนี้ถูกบีบรัศมีการรับเสียงด้านหน้าให้ “แคบและโฟกัส” มากกว่าแบบแรก ทำให้ตัดเสียงรบกวนจากด้านข้างได้เฉียบขาดกว่ามาก (แต่แลกมากับการที่มีจุดรับเสียงเล็กๆ โผล่มาที่ด้านหลังไมค์นิดหน่อย) ข้อดีของ Supercardioid คือสู้กับเวทีที่เสียงดังจัดๆ ได้สบาย เหมาะมากสำหรับงานกลางแจ้งที่มีวงดนตรีเล่นสดเสียงดังๆ เพราะไมค์จะโฟกัสจับแค่เสียงร้องที่พุ่งเข้าหน้าไมค์ตรงๆ ช่วยบล็อกเสียงกลองหรือเสียงกีตาร์ที่อยู่ข้างๆ ไม่ให้แทรกเข้ามาได้ และเร่งเสียงร้องได้ดังกว่าเดิม เมื่อเสียงรบกวนเข้าน้อยลง ซาวด์เอ็นจิเนียร์ก็สามารถดันเกน (Gain) เร่งเสียงนักร้องให้ดังพุ่งทะลุเวทีได้มากขึ้น โดยที่ลดความเสี่ยงเรื่องไมค์หอน (Feedback) ไปได้เยอะ

มีสาย (Wired) หรือ ไร้สาย (Wireless) แบบไหนดีกว่ากัน?

คำถามยอดฮิตเวลาทำระบบเสียงหน้าเวที การเลือกระหว่างไมค์มีสายกับไมค์ไร้สายไม่มีคำตอบตายตัวว่าอะไรดีกว่ากันร้อยเปอร์เซ็นต์ เพราะต่างก็มีจุดเด่นและข้อจำกัดที่ต้องนำมาประเมินหน้างานจริง

ไมโครโฟนแบบมีสาย (Wired)

• ข้อดี: สัญญาณนิ่งและชัวร์ที่สุด หมดปัญหาเรื่องคลื่นแทรก คลื่นชน หรือสัญญาณหลุด (ซึ่งเจอบ่อยมากในพื้นที่เปิดโล่งที่ควบคุมคลื่นความถี่ได้ยาก) เสียบสายปุ๊บใช้งานได้เลย ไม่ต้องคอยพะวงเรื่องแบตเตอรี่จะหมดกลางงาน ที่สำคัญคือในราคาที่เท่ากัน ไมค์แบบมีสายจะให้คุณภาพเนื้อเสียงที่ดีกว่าและเต็มอิ่มกว่าไมค์ไร้สาย
• ข้อจำกัด: ระยะการเดินถูกจำกัดด้วยความยาวของสายไฟ และสายที่ลากระโยงระยางบนเวทีอาจทำให้ศิลปินหรือทีมงานสะดุดล้มได้ง่าย โดยเฉพาะงานกลางแจ้งช่วงกลางคืนที่แสงสว่างน้อย

ไมโครโฟนแบบไร้สาย / ไมค์ลอย (Wireless)

• ข้อดี: ให้อิสระในการขยับตัวขั้นสุด ศิลปินสามารถวิ่งไปมาบนเวทีขนาดใหญ่ หรือเดินลงไปเล่นกับคนดูด้านล่างได้อย่างเต็มที่ นอกจากนี้ยังช่วยให้หน้าเวทีดูสะอาดตา เป็นระเบียบ ไม่มีสายไฟเกะกะ

• ข้อจำกัด: พื้นที่กลางแจ้งเต็มไปด้วยสัญญาณรบกวน หากใช้ไมค์ลอยที่ระบบรับส่งสัญญาณไม่ดีพอ อาจเจออาการเสียงขาดๆ หายๆ หรือมีเสียงซ่าแทรกกลางงานได้ แถมยังต้องมีทีมงานคอยจัดการคอยเปลี่ยนแบตเตอรี่ให้ทันเวลา และหากต้องการระบบไร้สายที่สัญญาณเสถียรจริงๆ มักจะต้องใช้งบประมาณที่สูงกว่าไมค์สายหลายเท่าตัว

อุปกรณ์เสริม

แม้จะเลือก ไมโครโฟนสำหรับงานเวทีกลางแจ้ง มาดีและตรงสเปคแค่ไหน แต่เมื่อต้องเจอกับสภาพอากาศที่ควบคุมไม่ได้และแรงสั่นสะเทือนบนเวที อุปกรณ์เสริมเหล่านี้คือปราการด่านสุดท้ายที่จะช่วยปกป้องเสียงร้องให้รอดพ้นจากเสียงรบกวน

ฟองน้ำกันลม (Windscreen)

ศัตรูของงานที่โล่งคือ “ลม” การสวมฟองน้ำหรือขนแมวกันลมที่หัวไมค์ จะทำหน้าที่เป็นเกราะช่วยตัดเสียงลมพัดวูบวาบที่พร้อมจะตีเข้าไมค์ได้ตลอดเวลา นอกจากนี้ยังช่วยลดเสียงกระแทกจากการออกเสียงพยัญชนะหนักๆ (เช่น พ, บ, ป) ของนักร้องหรือพิธีกร ทำให้มวลเสียงที่ส่งออกไปมีความนุ่มนวล เคลียร์สะอาด และไม่บาดหูคนฟัง

ตัวจับไมค์กันสะเทือน (Shock Mount)

เวทีกลางแจ้งส่วนใหญ่มักเป็นการตั้งโครงสร้างชั่วคราว เวลาที่ศิลปินกระโดด เต้น หรือแม้แต่จังหวะที่มือกลองเหยียบกระเดื่อง แรงสั่นสะเทือนเหล่านี้จะวิ่งตามพื้นเวที ขึ้นไปตามขาตั้งไมค์ และทะลุเข้าสู่ตัวไมโครโฟนโดยตรง ทำให้เกิดเสียงความถี่ต่ำดังอู้ก้องน่ารำคาญ การใช้ Shock Mount (อุปกรณ์จับไมค์ที่มีสายรัดยืดหยุ่นหรือยางกันสะเทือน) จะช่วยตัดขาดตัวไมค์ออกจากขาตั้ง และซับแรงสั่นสะเทือนจากพื้นเวทีไว้ไม่ให้เข้าไปกวนสัญญาณเสียงได้แบบอยู่หมัด

สรุป: หัวใจสำคัญในการเลือก ไมโครโฟนสำหรับงานเวทีกลางแจ้ง

การตัดสินใจเลือก ไมโครโฟนสำหรับงานเวทีกลางแจ้ง ให้เหมาะสมนั้น ถือเป็นการลงทุนที่คุ้มค่าที่สุดเพื่อให้งานอีเวนต์หรือคอนเสิร์ตของคุณออกมาสมบูรณ์แบบ ไม่ว่าจะเป็นการเลือกใช้ไมค์ไดนามิกที่ทนทาน การเลือกทิศทางรับเสียงที่ช่วยลดเสียงหอน หรือการใช้อุปกรณ์เสริมเพื่อจัดการกับเสียงลม ล้วนเป็นหัวใจสำคัญที่ทำให้ ไมค์กลางแจ้ง ทำงานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ

หากคุณกำลังวางแผนจัดระบบเสียงและกำลังมองหาไมโครโฟนคุณภาพระดับมืออาชีพ SoundDD ผู้นำด้านเครื่องเสียงและระบบเสียงครบวงจร ยินดีให้คำปรึกษาและบริการครับ เรามีไมโครโฟนจากแบรนด์ชั้นนำให้เลือกสรรมากมาย ทั้งแบบมีสายและไร้สาย พร้อมทีมงานผู้เชี่ยวชาญที่พร้อมแนะนำและจัดสเปกให้ตอบโจทย์ทุกการใช้งานกลางแจ้งของคุณ เพื่อให้ทุกเสียงบนเวทีถูกถ่ายทอดออกมาได้อย่างทรงพลังและชัดเจนที่สุดครับ